آموزش تعمیرات دستگاه های MRI

آموزش تعمیرات دستگاه‌های MRI

آموزش تعمیرات دستگاه های MRI دستگاه MRI (تصویربرداری تشدید مغناطیسی) یکی از پیشرفته‌ترین تجهیزات تصویربرداری پزشکی است که با استفاده از میدان مغناطیسی قوی و امواج رادیویی، تصاویری دقیق و با کیفیت بالا از اندام‌ها و بافت‌های داخلی بدن تهیه می‌کند. با توجه به فناوری پیچیده به‌کاررفته در این دستگاه، تعمیر و نگهداری آن نیازمند دانش فنی بالا، دقت و تخصص ویژه‌ای است. در این مقاله به معرفی اصول اولیه تعمیرات دستگاه MRI، اجزای اصلی آن، مشکلات رایج و روش‌های ایمن تعمیر می‌پردازیم.

آشنایی با ساختار دستگاه MRI

قبل از پرداختن به موضوع تعمیرات، باید اجزای اصلی دستگاه MRI را بشناسیم. این دستگاه شامل قسمت‌های زیر است:
• مگنت (آهنربای اصلی): میدان مغناطیسی دائمی یا ابررسانا (سوپرکنداکتور) تولید می‌کند.
• Gradient Coil: برای ایجاد شیب‌های مغناطیسی جهت موقعیت‌یابی سیگنال‌ها.
• RF Coil (کویل فرکانس رادیویی): سیگنال‌ها را به بدن ارسال و دریافت می‌کند.
• سیستم خنک‌کننده (Chiller یا Helium Cooling): برای خنک‌سازی مگنت‌های ابررسانا استفاده می‌شود.
• کنسول کنترل و سیستم کامپیوتر: پردازش تصویر و کنترل توالی‌های تصویربرداری.
• اتاق RF Shielded: اتاقی با پوشش مخصوص برای جلوگیری از تداخل سیگنال‌های رادیویی.

اکادمی تهران مهارت

مشکلات رایج و روش‌های عیب‌یابی

تعمیر دستگاه MRI نیازمند آشنایی کامل با خطاهای احتمالی و ابزارهای عیب‌یابی الکترونیکی و مکانیکی است. در ادامه به برخی از رایج‌ترین ایرادات و راهکارهای مربوط اشاره می‌شود:

۱. عدم تشخیص RF Coil

علت ممکن: اتصال نادرست کویل، قطع‌شدن کابل یا سوختگی برد شناسایی.
راه‌حل: بررسی اتصالات، تعویض کابل یا برد معیوب و تست مجدد با کویل‌های سالم.

۲. افت کیفیت تصویر

علت ممکن: نویز در سیستم، خرابی Gradient یا RF Coil، اشکال در شیلدینگ اتاق.
راه‌حل: بررسی نویز محیطی، کالیبره‌کردن کویل‌ها، تست سیستم شیلد و در صورت لزوم جایگزینی بخش‌های معیوب.

۳. افزایش دمای مگنت

علت ممکن: عملکرد ناقص سیستم خنک‌کننده، کاهش سطح هلیوم مایع.
راه‌حل: بررسی عملکرد chiller یا سیستم هلیوم، شارژ مجدد هلیوم در صورت نیاز.

۴. خطاهای نرم‌افزاری

علت ممکن: اختلال در ارتباط بین کنسول و سیستم تصویربرداری، اشکالات در نرم‌افزار.
راه‌حل: بررسی ارتباطات شبکه، نصب مجدد یا به‌روزرسانی نرم‌افزار.

۵. صدای غیرعادی هنگام تصویربرداری

علت ممکن: اشکال در سیم‌پیچ گرادیان یا نصب ناصحیح کویل‌ها.
راه‌حل: تست مکانیکی قطعات متحرک، بررسی لرزش‌ها و ایزولاسیون مناسب تجهیزات.

ابزارهای مورد نیاز برای تعمیر MRI

تکنسین تعمیرات MRI باید به ابزارهای دقیق و تخصصی مجهز باشد، از جمله:
• مولتی‌متر دیجیتال و اسیلوسکوپ
• تجهیزات تست RF و ولتاژ بالا
• دستگاه تست میدان مغناطیسی (Gauss Meter)
• ابزارهای ضدالکترواستاتیک (ESD)
• نرم‌افزارهای اختصاصی عیب‌یابی برندهای مختلف (Siemens, GE, Philips)

نکات ایمنی در تعمیر دستگاه MRI

به دلیل میدان مغناطیسی بسیار قوی، دستگاه MRI از نظر ایمنی تعمیر نیازمند توجه ویژه‌ای است:
• عدم ورود اشیاء فلزی به اتاق MRI: حتی ابزارهای کوچک فلزی می‌توانند خطرناک باشند.
• قطع کامل برق دستگاه قبل از تعمیرات نرم‌افزاری یا سخت‌افزاری.
• بررسی سطح گازهای خنک‌کننده (مانند هلیوم) که در صورت نشت، ممکن است منجر به خفگی شود.
• آموزش کامل کار با تجهیزات ESD برای جلوگیری از آسیب به بردهای الکترونیکی حساس.

نگهداری پیشگیرانه (Preventive Maintenance)

برای کاهش نیاز به تعمیرات و افزایش عمر مفید دستگاه، توصیه می‌شود:
• تمیزکاری دوره‌ای کویل‌ها و اتصالات
• کالیبراسیون ماهانه سیستم‌های تصویربرداری
• بررسی سالیانه سیستم خنک‌کننده و میزان هلیوم
• ثبت و پایش خطاها به‌صورت منظم از طریق نرم‌افزارهای مخصوص

نتیجه‌گیری

تعمیر دستگاه‌های MRI کاری تخصصی، دقیق و نیازمند آگاهی کامل از اصول مهندسی پزشکی، الکترونیک و فیزیک پزشکی است. تکنسین‌هایی که در این حوزه فعالیت می‌کنند باید به‌صورت مداوم دانش خود را به‌روزرسانی کرده و آموزش‌های برندمحور (مثل آموزش دستگاه‌های MRI شرکت‌های GE، Philips، یا Siemens) را دریافت کنند. استفاده از ابزارهای دقیق، رعایت استانداردهای ایمنی و اجرای تعمیرات طبق دستورالعمل سازنده، از عوامل کلیدی در موفقیت تعمیر و نگهداری این دستگاه‌ها است.